Cảnh báo lừa đảo: Khi người thân trở thành 'mắt xích' trong kịch bản Deepfake
ByMEPRY
September 19, 2026Vol. 2026
Các vụ lừa đảo bằng công nghệ Deepfake và AI giả mạo người thân đang gia tăng, với kịch bản tinh vi ...
Executive Summary
Các vụ lừa đảo bằng công nghệ Deepfake và AI giả mạo người thân đang gia tăng, với kịch bản tinh vi thao túng cả người chuyển và người nhận tiền, đòi hỏi người dùng phải cảnh giác cao độ.
Trong bối cảnh công nghệ AI và Deepfake ngày càng phát triển, các chiêu trò lừa đảo trực tuyến trở nên tinh vi hơn bao giờ hết, đặc biệt là khi kẻ gian lợi dụng hình ảnh, giọng nói của người thân để thao túng tâm lý. Điều đáng lo ngại là không chỉ người chuyển tiền mà ngay cả người nhận tiền cũng có thể trở thành nạn nhân, vô tình tiếp tay cho kẻ lừa đảo. Bài viết này sẽ phân tích chi tiết kịch bản lừa đảo "hai đầu" này và cung cấp các biện pháp phòng ngừa hiệu quả.
Các điểm chính cần lưu ý
- Lừa đảo Deepfake đang gia tăng với kịch bản phức tạp, giả mạo người thân qua hình ảnh, giọng nói, video.
- Kịch bản "hai đầu" khiến cả người gửi và người nhận tiền đều bị thao túng, tiền vẫn rơi vào tay kẻ gian.
- Kẻ lừa đảo thường tạo tình huống khẩn cấp, thúc giục chuyển tiền và yêu cầu giữ bí mật.
- Cần xác minh thông tin qua kênh liên lạc độc lập, không tin tưởng hoàn toàn vào hình ảnh, giọng nói trên mạng xã hội.
- Luôn cảnh giác với các yêu cầu chuyển tiền gấp, cung cấp mật khẩu hoặc mã OTP.
Sự bùng nổ của lừa đảo Deepfake và AI trong năm 2026
Tháng 9 năm 2026 chứng kiến sự gia tăng đáng báo động về các vụ lừa đảo trực tuyến sử dụng công nghệ Deepfake và AI. Kẻ gian không chỉ giả mạo hình ảnh, giọng nói, video mà còn kết hợp nhiều yếu tố để giả danh người thân, bạn bè, lãnh đạo doanh nghiệp, đối tác, nhằm yêu cầu chuyển tiền hoặc thực hiện các giao dịch quan trọng. Ngay cả khi "thấy mặt, nghe giọng" qua cuộc gọi video, người dùng vẫn có thể bị lừa vì công nghệ Deepfake có thể tạo ra nội dung giả mạo với độ chân thực rất cao.
Bộ Công an đã đưa ra cảnh báo về 25 kịch bản lừa đảo phổ biến trên không gian mạng, trong đó có nhóm lừa đảo bằng AI, Deepfake, DeepVoice.
Kịch bản lừa đảo "hai đầu": Khi người thân trở thành "mắt xích"
Một biến thể lừa đảo đặc biệt tinh vi là khi kẻ gian thao túng đồng thời cả người chuyển tiền và người nhận tiền, khiến cả hai đều là người thật, tài khoản thật, thông tin xác minh chính xác nhưng tiền vẫn rơi vào tay kẻ lừa đảo. Ví dụ, một người nhận được cuộc gọi từ "người em" hỏi vay tiền, sau khi xác minh qua điện thoại và chuyển tiền vào tài khoản của người em, nhưng thực chất người em cũng đang bị một tài khoản giả mạo người anh dẫn dắt để chuyển tiếp số tiền đó sang tài khoản của kẻ gian.
Kẻ gian có thể thu thập dữ liệu từ các tài khoản mạng xã hội (Facebook, Zalo, TikTok), video livestream, clip phỏng vấn, hình ảnh cá nhân, đoạn ghi âm, tin nhắn thoại hoặc dữ liệu bị lộ lọt để tạo ra các nội dung Deepfake.
Dấu hiệu nhận biết các cuộc gọi và tin nhắn lừa đảo
Để bảo vệ bản thân, người dùng cần nắm rõ các dấu hiệu nhận biết lừa đảo Deepfake. Các đối tượng lừa đảo thường tạo ra tình huống khẩn cấp (gặp tai nạn, cấp cứu, cần tiền gấp, bị cơ quan chức năng làm việc), thể hiện trạng thái hoảng hốt, lo sợ và liên tục thúc giục nạn nhân chuyển tiền. Chúng cũng có thể ngăn nạn nhân có thời gian suy nghĩ, liên hệ với người khác hoặc xác minh thông tin.
Các dấu hiệu cần cảnh giác bao gồm: liên hệ từ số điện thoại hoặc tài khoản lạ; thông báo người thân đang gặp tình huống khẩn cấp; yêu cầu giữ bí mật; liên tục thúc giục chuyển tiền; yêu cầu chuyển tiền vào tài khoản không quen biết hoặc cung cấp thông tin tài khoản, mã xác thực. Giọng nói có thể ngắt nghỉ bất thường, âm sắc thiếu tự nhiên, khẩu hình không khớp với lời nói, âm thanh nền không phù hợp với bối cảnh.
Các biện pháp phòng ngừa và bảo vệ tài chính cá nhân
Để phòng tránh trở thành nạn nhân của lừa đảo Deepfake, người dân cần thực hiện các biện pháp phòng ngừa sau:
Xác minh thông tin qua kênh độc lập
Tuyệt đối không tin tưởng hoàn toàn vào hình ảnh, giọng nói hoặc video xuất hiện trên điện thoại và mạng xã hội, đặc biệt khi có yêu cầu chuyển tiền, cung cấp dữ liệu hoặc thực hiện một việc bất thường. Luôn xác minh thông tin qua kênh liên lạc độc lập (gọi điện thoại trực tiếp bằng số đã lưu, gặp mặt trực tiếp) trước khi thực hiện bất kỳ giao dịch tài chính nào.
Bộ Công an khuyến cáo người dân không cung cấp thông tin cá nhân, mật khẩu, mã OTP; không chuyển tiền khi chưa xác minh chính xác danh tính; không truy cập đường link lạ, quét mã QR không rõ nguồn gốc, cài đặt ứng dụng theo hướng dẫn của người lạ.
Bảo mật tài khoản và thông tin cá nhân
Nên kích hoạt bảo mật hai lớp và cập nhật dữ liệu sinh trắc học trên ứng dụng ngân hàng. Hạn chế chia sẻ quá nhiều thông tin cá nhân, hình ảnh, video trên mạng xã hội để tránh bị kẻ gian lợi dụng tạo Deepfake. Cảnh giác với những yêu cầu chuyển tiền gấp, giữ bí mật hoặc tạo áp lực về thời gian. Không cung cấp mật khẩu, mã OTP, thông tin tài khoản ngân hàng cho bất kỳ ai, kể cả khi họ tự xưng là cơ quan chức năng hay người thân.
Phản ứng khi phát hiện nghi vấn hoặc đã bị lừa
Khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn hoặc trở thành nạn nhân, cần nhanh chóng liên hệ ngân hàng để khóa tài khoản khẩn cấp và trình báo cơ quan Công an gần nhất. Các ngân hàng đang tăng cường cảnh báo giao dịch đáng ngờ, triển khai hệ thống cảnh báo rủi ro lừa đảo và kết nối với dữ liệu cảnh báo của Cục An ninh mạng. Luật Trí tuệ nhân tạo số 134/2025/QH15 cũng đặt ra yêu cầu minh bạch đối với nội dung do AI tạo ra và nghiêm cấm lợi dụng AI để lừa dối, thao túng nhận thức.
Bảo vệ bản thân trước những chiêu trò ngày càng tinh vi
Trong thời đại công nghệ số, việc cảnh giác và trang bị kiến thức về các hình thức lừa đảo là vô cùng quan trọng. Kịch bản lừa đảo Deepfake "hai đầu" cho thấy sự tinh vi và nguy hiểm của tội phạm mạng. Bằng cách luôn xác minh thông tin, bảo mật tài khoản và không vội vàng làm theo các yêu cầu chuyển tiền khẩn cấp, người dùng có thể tự bảo vệ mình và những người thân yêu khỏi những thiệt hại không đáng có. Hãy luôn đặt câu hỏi và kiểm tra kỹ lưỡng trước khi thực hiện bất kỳ giao dịch tài chính nào.
Tài liệu tham khảo
End of Dispatch • September 19, 2026
Global Supply Chain Coverage
We supply high-quality products to major markets worldwide. Explore our regional distribution and compliance standards.